یک روزنه و دو نگاه

(بازتاب و پیامد نامزدی بشردوست و محقق در جامعۀ هزاره)

در دو دورۀ انتخابات ریاست جمهوری افغانستان ـ که نخستین دور آن در سال 1384 برگزار گردید و دومین آن هم اکنون در جریان است ـ دو نامزد هزاره­ تبار با سوابق، سلایق و علایق کاملاً متفاوت و بعضاً متضاد و متعارض در آن دو پیکار سیاسی شرکت داشته­ اند. در دورۀ پیشین، محمد محقق با سوابق و علایقی چون قوماندانی، پهلوانی، جنگ­سالاری، قوم­ مداری و سیاست­ ها و شعارهای پوپولیستی، عامه­ فریب و موج­ سوارانه، وارد آن معرکه شد و هم اینک نیز رمضان بشردوست با علایق و سلایقی چون روشنفکری، شایسته­ سالاری، مردم­ گرایی، ساده­ زیستی، فسادستیزی، دیدگاه فراقومی و نگاه تند انتقادی به وضعیت موجود وارد کاروزار انتخاباتی شده است.

علی­رغم تفاوت­ها و تمایز­های ماهوی و جوهری که میان پیشینه، اندیشه، کارنامه، برنامه و شخصیت دو نامزد یادشده وجود داشته و دارد؛ اما در درون جامعۀ کوچک هزاره و در میان فعالان سیاسی و اجتماعی این قوم، به دو شیوه کاملاً متفاوت و دور از انتظار با موضوع نامزدی محقق و بشردوست، مواجهه و معامله صورت گرفته است. در حالی که جمع قابل توجهی از فعالان سیاسی و حزبی و سوادمندان جامعۀ هزاره با اشتیاق و هیجان فراوان از نامزدی استاد محقق در انتخابات گذشته استقبال و حمایت نمودند و در نهایت هم اغلب آرای هم­ تباران خود را به صندوق آقای محقق سرازیر ساختند؛ ولی در انتخابات جاری آن استقبال و هیجان از نامزدی داکتر بشردوست در جامعۀ هزاره و مخصوصاً در جمع فعالان و سوادمندان آن به چشم نمی­خورد. در اردوگاه مبارزاتی محقق آنچه کمتر و یا هرگز به چشم نمی­ آمد، افراد و گروه­ های غیر هزاره بود و در اردوگاه بشردوست آنچه کمتر به چشم می­ آید، فعالان و سوادمندان هزاره است. فعالان وسیاسیون هزاره­ در این دوره به­ گونه ­ی رفتار می­ کنند که گویی اصلاً نامزدی در میان کاندیداها  ندارند.

چرا آنهمه استقبال و اشتیاق نسبت به حضور و مشارکت یک نامزد هزاره­ تبار (محقق) و اینهمه بی­شوری و بی­طپشی نسبت به نامزد دیگری از همان گروه قومی (بشردوست)؟

ما در این نوشتار کوتاه در پی یافتن پاسخ پرسش فوق هستیم. نخست نگاهی به پیشینه، کارنامه، اندیشه و شخصیت هردو نامزد مورد مقایسه: